Kiểm Soi hay Quán Chiếu là sự nhìn lại những gì mình đã đi qua, nhìn lại những gì mình đã làm nhằm mục đích kiểm tra xem thực tế mình làm như vậy đã ổn chưa. Đó là một bước hành trì không thể thiếu của bất kỳ bậc tu hành nào. Chính điều này giúp cho bậc tu kịp thời nhận ra sự thiếu khuyết của chính bản thân mà điều chỉnh, giúp cho con đường tu hành ngày một lên cao hơn. Quá trình này giống như một người thợ xây, khi họ xây xong một hàng gạch họ sẽ nhìn lại xem đã thẳng chưa, đã chắc chắn chưa rồi mới tiếp tục xây lên tiếp. Nếu chưa ổn thì phải sửa lại sao cho ổn rồi mới tiếp tục xây. Cứ như thế mới có được kết cấu một căn nhà vững chãi theo thời gian.
Tương tự như vậy cuộc đời của bất kỳ ai dù tu theo pháp môn nào hoặc giả quan niệm cho rằng họ không tu thì cũng không cần quan tâm, ở đây Tôi muốn nhắc lại một điều là trong bài viết về sự tu hành trước đây Tôi đã nói khá rõ tu chính là sửa, hành chính là làm, tu hành chính là sửa những gì chưa tốt bằng những việc làm cụ thể để cho ra kết quả tốt hơn. Mà bất kỳ ai trong cuộc sống này đều muốn tốt lên mỗi ngày và họ luôn luôn tìm đủ mọi phương cách để đạt được điều đó. Hay nói khác hơn là chính họ vẫn đang tu hành mỗi ngày chứ không phải là không tu, còn họ tu theo pháp môn nào (Phật Giáo – Thiên Chúa Giáo – Cao Đài Giáo …) là con đường họ chọn để thực hiện hóa mong muốn của chính họ, còn có kết quả hay không là một câu chuyện khác chưa nói tới trong bài viết này. Nghĩa là ai cũng muốn chất lượng cuộc sống ngày một tốt lên nhưng để làm được điều đó thì bước kiểm soi là không thể thiếu. Ví dụ muốn giàu sang mà tối ngủ không kiểm tra xe đã dắt hết vô nhà chưa, cửa có chốt hết chưa…cứ thế đi ngủ thì ăn trộm cứ thế lấy đi tài sản thì biết khi nào mới giàu?
Tuy nhiên theo quan sát thực tế của chính Tôi thì hầu hết mọi người đều bỏ qua giai đoạn quan trọng này, thậm chí có người cố tìm cách che lấp cái lỗi đó để không một ai hay biết hay phát hiện. Nhưng họ quên một điều rằng sự che lấp đó chỉ có tác dụng tạm thời tránh sự phát hiện của người khác, còn sự thật thì nó vẫn cứ nằm đó và theo năm tháng đủ duyên sự thật đó sẽ được phơi bày và hậu quả lúc đó chắc cũng không có ai mong muốn. Giống như một người thợ xây nhà, nhưng quên thêm sắt thép cho vững, tạm thời căn nhà đó vẫn đứng yên được nhưng theo năm tháng chủ nhà muốn xây thêm 1 tầng nữa lúc này nó quá sức chịu đựng thì căn nhà kia đổ sập, kết quả này có ai mong muốn không? Ông/Bà cũng đừng nghĩ rằng làm xong là xong, phủi lấp không ai hay biết là xong, còn khi nào chuyện gì xảy ra thì lúc đó những người liên quan chịu. Không nên nói hay sống theo hướng thiếu trách nhiệm như thế vì những gì Ông/Bà làm hôm nay đều được ghi nhận vào Như Lai Tạng của chính Ông/Bà gọi là gieo nhân thì sau này đủ duyên nó ra quả thì tự Ông/Bà sẽ lãnh chứ không ai khác.
Theo ví dụ ở trên người chủ nhà kia xây thêm 1 tầng lầu nữa căn nhà bị đổ sập, khi tìm hiểu nguyên nhân thì phát hiện do người thợ năm xưa quên hoặc không thêm sắt thép vào. Lỗi này mới nhìn vào ai cũng sẽ nghĩ rằng do người thợ xây năm xưa chứ không một ai nói đó là quả của những việc làm năm xưa của chính người chủ nhà đó. Nghĩa là quá khứ người chủ nhà đó họ cũng đã từng làm việc đó với người khác, với nhà khác, còn người thợ xây kia chính là hiện tướng của pháp tánh đồng ứng tìm tới đúng người chủ nhà đó. Người thợ xây đó họ gieo nhân đó thì sau này quả họ cũng sẽ nhận lại như người chủ nhà này thôi, sự luân hồi nó không có sai một li nào cả. Một lúc nào đó Tôi sẽ nói về các pháp Hoàn Lai thì Ông/Bà sẽ rõ hơn về điều này. Còn nói về sự đồng ứng ở trên có người chưa hiểu sẽ cho rằng nó hi hữu và không thực tế và cũng không tin theo trường phái vô thần. Tôi lấy một ví dụ sau xem Ông/Bà nghĩ như thế nào: Có 2 căn nhà liền kề, một nhà thì bị ăn trộm liên tục dù có trang bị nhiều phương tiện chống trộm nhưng vẫn bị trộm, còn căn nhà kế bên thì hớ hênh nhưng không bị trộm. Câu chuyện này thực tế xảy ra nhiều Ông/Bà cũng có thể quan sát được, điều này có thể tạm hiểu là người chủ nhà bị trộm kia chủng tánh tham còn nhiều và nó đồng ứng với những tên trộm vì bản tánh thường trực hay gọi là bổn lai diện mục của tên trộm là tham nên có sự đồng ứng này, giống như người thích nhậu sẽ chọn chơi chung với người thích nhậu vậy đó.
Ở trên cũng là một phần của Nhân và Quả mà Ông/Bà hay nghe nói đến. Nhân Ông/Bà gieo là không chịu kiểm tra lại thì Quả trả về gây thất thoát làm cho cuộc sống không như ý. Nói như vậy để Ông/Bà thấy tầm quan trọng của việc kiểm soi. Có rất nhiều Ông/Bà sau một thời gian tu học cùng Tôi cũng hiểu ra đạo lý này, tuy nhiên khi áp dụng thực hành trực tiếp thì lại không làm được, tức là Ông/Bà đó nói rằng họ không thấy họ đã sai ở đâu. Điều này nên hiểu là do chưa thấy sai chỗ nào chứ không có nghĩa là không sai. Sau đó Tôi phân tích chỉ dẫn cho họ từng bước điều chỉnh lại thì lúc này họ mới biết họ sai. Tuy nhiên khi họ thấy họ sai rồi họ lại không chấp nhận nó và tìm mọi cách phủi bỏ cái sai đó hoặc tránh né nó không đối diện. Lẽ dĩ nhiên là họ chỉ đi tới đó rồi đứng lại chứ không bước tiếp cùng Tôi nữa. Để nắm rõ hơn về pháp kiểm soi này Tôi sẽ lấy một ví dụ thực tế trong cuộc sống hằng ngày rồi phân tích cho Ông/Bà nắm rõ quy luật để áp dụng không bị sai, còn Ông/Bà nào bị rơi vô đúng tình huống này trong cuộc sống thì đây cũng là chỉ dẫn để cho Ông/Bà tự giải thoát cho chính mình. Câu chuyện như sau: Một đôi nam nữ tạo với nhau một mối quan hệ ràng buộc gọi là vợ chồng, sau một thời gian chung sống người chồng họ có người phụ nữ khác bên ngoài mà người đời hay gọi là ông chồng ngoại tình. Trong tình huống này người vợ ở nhà sẽ đau khổ và chịu thiệt thòi theo lẽ thường. Và trong tình huống này người vợ sẽ muốn tìm lại công đạo cho chính mình. Vậy thì tìm như thế nào và kiểm soi ra làm sao để tìm lại được công đạo cho mình, hãy cùng Tôi phân tích bên dưới.
Xét cái Quả đầu tiên là chồng ngoại tình, vậy thì cái nhân nằm ở đâu và như thế nào? Ngay chỗ này nếu Tôi nói là do người vợ thì Ông/Bà sẽ nghĩ như thế nào? Có thể sẽ có Ông/Bà theo hệ tư tưởng tiến bộ và cho rằng có thể người vợ sai cái này sai cái kia ví dụ như không chăm con tốt, không nấu ăn ngon…chung quy lại là đi tìm một lý do nào đó xuất phát từ người vợ mà lý do đó có khả năng dẫn tới người chồng đi ngoại tình. Nếu nói như Ông/Bà thì phải căn cứ vào tình huống thực tế mới quan sát được, đó là chưa kể những phỏng đoán ở trên của Ông/Bà chắc gì đã đúng với thực tế? Tới đây nếu Tôi giả định rằng người phụ nữ đó tài sắc vẹn toàn, công dung ngôn hạnh, chu toàn mọi thứ từ trong nhà ra tới ngoài xã hội và cả người thân dòng họ 2 bên…thì Ông/Bà sẽ nghĩ như thế nào? Tới đây chẳng lẽ Ông/Bà lại nói là người chồng kia không có số hưởng hay không biết hưởng hay sao? Vấn đề đâu phải chỗ người chồng, cái cần giải quyết là của người vợ mà? Câu chuyện này Tôi rất thường hay gặp và rất hay chia sẻ với nhiều người, họ nghe xong họ không biết nói gì luôn và chỉ thốt lên rằng: Làm gì có chuyện vô lý đó trên đời? Ấy thế mà nó có đấy, Tôi đang gặp nó hầu như là mỗi ngày đây mà.
Tôi sẽ chia sẻ cách Tôi giải quyết vấn đề cho người vợ kia, Ông/Bà cùng theo dõi. Đầu tiên Tôi hỏi người vợ là khi ông chồng đi ngoại tình như vậy thì bà thấy trong người bà như thế nào, họ trả lời là họ tức, hận, đau, buồn tủi…Tôi hỏi tiếp giờ bà muốn thế nào thì được trả lời rằng muốn không bị dày vò bởi những cảm xúc tiêu cực kia, muốn người chồng quay về để có gia đình hạnh phúc. Việc tiếp theo Tôi làm là giúp người vợ loại bỏ những cảm xúc tiêu cực kia để bình tâm lại đã (phương pháp thì trong bài kiến tánh thành phật đã có nói rồi, Ông/Bà tìm đọc lại). Sau khi người vợ bình tâm xong Tôi hỏi tiếp vì sao thấy tức thì được trả lời là ông chồng đi ngoại tình nên thấy tức. Tôi hỏi lại là vì sao ổng như vậy mà bà tức? Tới đây người vợ không trả lời được chỉ trả lời chung chung là vì không thích hay không muốn ông chồng như thế. Tôi chụp câu nói này của người vợ và hỏi tiếp rằng Bà có thấy như vậy là bà ích kỷ không? Bà trả lời là có và kèm theo một đính chính đại loại như là vợ chồng thì nên chung thủy theo chuẩn mực đạo đức từ xưa giờ chứ…ý người vợ muốn ở đây là họ nhận họ ích kỷ là do lỗi ông chồng chứ bản thân họ không có ích kỷ. Tôi nói tiếp là không có nói về ông chồng mà chỉ nói chính bà thôi, như vậy thì bà có thấy bà ích kỷ không, nếu không thì một người nào đó họ muốn cái gì đó là của riêng họ thôi và bất kỳ ai cũng không có được thì người đó có được gọi là ích kỷ không? Lúc này người vợ xác nhận là có nhưng lại đi kèm tiếp một lời giải thích giống ban đầu, Tôi chặn lại không cho giải thích nữa, Tôi chỉ yêu cầu người vợ xác nhận là có ích kỷ hay không tức trả lời Có/Không chứ không có giải thích gì thêm. Tới đây thì người vợ trả lời là có nhưng thực tâm không chấp nhận được câu trả lời này.
Tôi hiểu tâm lý lúc này của người vợ và giải thích với bà rằng: Cuộc sống của bà thì bà phải làm chủ chứ sao lại để những cái bên ngoài chưa kiểm chứng được làm chủ bà? Bà cho rằng đó là chuẩn mực đạo đức đó là tốt, là chuẩn nhưng thử hỏi bà có biết cái đó do đâu mà có và có với mục đích gì không? Nếu nó tốt vậy cả xã hội này phải tốt lên chứ sao càng ngày càng tệ đi? Tôi còn nói thêm nhiều ý nữa nhưng chung quy lại người vợ đuối lý không nói được gì nữa đành im lặng. Tới đây Tôi thấy người vợ đã dịu dịu lại Tôi tiếp tục truy hỏi rằng bà muốn cái gì đó khi nào, có phải là khi bà chưa có được cái đó không? Người vợ xác nhận là đúng, Tôi lại hỏi tiếp có phải là từ lúc bà quen ổng tới giờ trong tâm bà luôn luôn muốn điều đó phải không và cũng được trả lời là đúng. Tôi lại hỏi tiếp vậy nghĩa là thực tế từ lúc bà quen ổng tới giờ ổng đâu có hết tâm hết ý với bà, chứ nếu ổng vậy thì bà đâu có muốn nữa? Ví dụ giờ ổng không có ở nhà thì bà mới muốn ổng về chứ ổng ở nhà rồi bà muốn chi nữa phải không? Người vợ lúc này xác nhận là đúng. Tới đây Tôi chỉ cho người vợ thấy rằng họ đã sai ngay từ khi bắt đầu là do chưa thật sự tìm hiểu kỹ người chồng, vì ham muốn của mình lúc đó thấy ông chồng đáp ứng được và tự kết luận rằng ổng cũng thương mình nên cứ ngỡ là sẽ được hạnh phúc về sau, rồi cứ thế kéo theo cái sai nữa là năm tháng sống chung hết mực với họ mà đánh mất giá trị bản thân mình làm cho ông chồng xem thường, cùng với đó với bản tánh trai gái sẵn có và điều kiện sẵn có, thêm nhiều yếu tố ngoại cảnh tác động thì ổng có bồ là chuyện đương nhiên. Nhưng không thể trách ổng được mặc dù ổng cũng có phần lỗi theo cái nhìn của mình (làm mất quyền lợi của mình) chứ bản thân ổng đâu có thấy ổng có lỗi đâu.
Tới đây người vợ mới vỡ lẽ ra nhưng cũng chưa chấp nhận được sự thật như vậy, tuy nhiên tới đây người vợ đã chấp nhận họ sai, chấp nhận họ ích kỷ và cũng thừa nhận năm xưa họ cũng không thật sự toàn tâm toàn ý yêu thương ông chồng mà cũng có ý đồ này kia. Tới đây câu chuyện cũng đã ngã ngũ và Tôi tiếp tục chỉ dẫn cho người vợ đó thay đổi bản thân như thế nào cho có giá trị hơn, không lâu sau đó Tôi được tin là người chồng đã quay về có những biểu hiện tích cực hơn và người vợ cũng vui vẻ thoải mái hơn trong cuộc sống gia đình, còn chuyện ổng có ngoại tình nữa hay không hay người vợ có ai khác hay không đó là việc của họ. Tôi chỉ mượn câu chuyện này để chỉ cho Ông/Bà thấy cái sai trong cách kiểm soi.
Theo lẽ thường Ông/Bà kiểm soi theo cái muốn của chính mình thì có làm tới già cũng không bao giờ ra kết quả. Mà phải kiểm soi từ kết quả thực tế rồi truy ngược lại nguyên nhân của nó giống cách Tôi đã làm ở trên. Khi đã xác định được chính xác nguyên nhân rồi lúc này mình có chấp nhận rằng mình là một người như thế hay không, nói trắng ra là mình có chấp nhận mình sai hay không. Chỗ này Tôi khẳng định một điều rằng bản thân mình sai 100% sai chứ đừng có tự tin nói rằng mình có phần đúng, còn Ông/Bà nào không phục thì cứ đem tới đây trình bày với Tôi, Tôi sẽ chỉ cho Ông/Bà thấy Ông/Bà đã sai như thế nào. Còn Ông/Bà chưa đủ tự tin thì Tôi nói thêm như sau để Ông/Bà cân nhắc thêm: Có phải Ông/Bà là người quyết định mọi chuyện liên quan tới Ông/Bà không? Tức Ông/Bà là nguyên nhân chính chứ gì nữa? Thì khi cho ra kết quả không như ý thì truy ngược lại nguyên nhân (kiểm soi) xuất phát từ Ông/Bà mà? Ông/Bà không sai thì ai sai đây? Từ sự chấp nhận này rồi có chịu thay đổi hay không, chịu thay đổi nhưng có chịu làm hay không? Còn nhiều bước sau đó nữa mới xoay chuyển được kết quả cuộc sống chứ không có nghĩa là biết nguyên nhân làm cho qua loa là có kết quả như ý được.