Nhân – Quả tức là nguyên nhân của một kết quả nào đó, ví dụ: Cơm chín là quả thì nguyên nhân chính là nấu cơm trước đó, có trái cây ăn là quả thì nguyên nhân của nó là đã trồng cây có trái trước đó, bị cảm lạnh là quả thì nguyên nhân trước đó là bị nhiễm nước…Đó là những ví dụ thực tế mà hầu hết Ông/Bà nào cũng có thể quan sát và biết được trong cuộc sống thực tế hằng ngày quanh mình. Điều này có nghĩa là nếu như Ông/Bà biết được nguyên nhân của một vấn đề nào đó trong thực tế cuộc sống thì Ông/Bà hoàn toàn có thể kiểm soát và điều hướng nó cho ra kết quả như Ông/Bà mong muốn. Ví dụ ở trên Ông/Bà biết nguyên nhân của việc cơm chín tức là trước đó có ai đó đã nấu cơm, nếu Ông/Bà muốn thay đổi kết quả sau cùng là cho cơm chín bình thường, cơm nhão hay khô hay cháy thậm chí là sống thì Ông/Bà hoàn toàn có thể làm được nếu Ông/Bà biết can thiệp vào quá trình nấu cơm trước đó.
Tôi mượn những ví dụ này để nói lên một điều rằng bất kỳ ai trên cõi đời này đều mong muốn cuộc sống của chính mình và xa hơn là những người thân, những người mình quan tâm được như ý. Nếu nói cuộc sống như ý là Quả thì nguyên nhân của nó là gì? Hay nói khác hơn là làm sao để có được cuộc sống như ý? Hoặc giả sử rằng một khi cuộc sống không như ý là Quả thì nguyên nhân nào tạo nên cái quả không như ý này, và chỉnh sửa làm sao để được như ý? Đọc tới đây Ông/Bà thử dừng lại, suy ngẫm và trả lời câu hỏi này xem trước khi đọc tiếp xuống bên dưới.
Trong bài Quy Trình Cuộc Sống mà Tôi đã viết trước đây có nói về điều này rồi Ông/Bà chịu khó tìm lại đọc thêm để rõ hơn. Trong bài viết đó Tôi đã chỉ là nguyên nhân của vấn đề nằm ở đâu, tức là nếu Ông/Bà muốn cuộc sống của mình được như ý thì toàn bộ quá trình tạo ra kết quả cuộc sống đó Ông/Bà phải thực hiện cho đúng. Về lý thuyết thì ai cũng có thể hiểu được và hiểu đúng, tuy nhiên khi bắt tay vào làm thì cho ra kết quả không như ý, vậy chẳng lẽ quy trình Tôi đã nói sai chỗ nào hay sao? Câu trả lời ở ngay chính nơi Ông/Bà đó chứ không phải trong quy trình kia. Tôi chia sẻ một câu chuyện thực tế xảy ra với chính bản thân Tôi như sau: Có người theo Tôi tu học một thời gian, họ được Tôi chỉ dẫn cũng chi tiết và một ngày kia họ hỏi Tôi rằng (Tôi xin phép tác giả được trích nguyên văn): “Theo tui hiểu: với việc mình muốn xảy ra tốt đẹp, mình tập trung nghĩ về sự hạnh phúc vui vẻ, niệm suy nghĩ hướng đến điều đó, thì việc đó đến sẽ tốt theo ý mình đúng không?”. Tôi trả lời ngay là sai. Vì sao lại sai trong khi về lý thuyết họ hiểu hoàn toàn đúng? Tới đây có thể sẽ có Ông/Bà cho rằng họ nghĩ hay hiểu là một chuyện còn khi họ bắt tay vào làm thì nó lại khác đi, chính sự khác biệt này nó làm cho kết quả không được như ý. Tôi nghĩ đây có lẽ là lời giải thích hợp lý nhất cho chữ sai ở trên. Tuy nhiên cùng Tôi phân tích sâu hơn một chút về tình huống câu hỏi ở trên để rõ hơn vấn đề.
Nếu gọi: Mình Muốn Xảy Ra Tốt Đẹp là Quả, còn Niệm Suy Nghĩ Hướng Đến Điều Đó là Nhân thì cặp Nhân – Quả này sai và thực tế nó không có liên quan gì nhau. Vì sao Tôi nói như vậy thì phân tích từ cái Quả trước, trong đó có chữ Muốn. Chữ Muốn này thể hiện thực tế là kết quả không như ý, vậy nguyên nhân trước đó nếu đúng phải là Niệm Suy Nghĩ Hướng Đến Tiêu Cực. Vậy chẳng phải cặp Nhân – Quả ở trên nó sai hay sao? Tới đây nếu Ông/Bà nào vẫn còn thắc mắc là nếu mình không có mục tiêu (tức là mong muốn) phía trước thì lấy cái gì làm đích đến để phấn đấu, như vậy cuộc sống chẳng phải sẽ vô vị tẻ nhạt hay sao? Thắc mắc này hợp lý, tuy nhiên Tôi hỏi ngược lại rằng: Nhân với Quả cái nào xảy ra trước? Cái nào quyết định cái nào? Đọc tới đây đa phần Ông/Bà sẽ trả lời ngay rằng Nhân có trước và Nhân quyết định quả, tới đây Ông/Bà thử dừng lại xem câu trả lời trong chính Ông/Bà có phải như vậy không rồi hãy đọc tiếp xuống bên dưới.
Nếu Tôi nói Quả có trước Nhân có sau thì Ông/Bà sẽ nghĩ như thế nào? Tôi lấy ví dụ Tôi có tiền là Quả, từ Tiền này Tôi đi mua bất động sản tức là gieo Nhân, từ bất động sản này Tôi bán đi và lại có tiền tức là Quả. Cuối cùng cái nào là nhân cái nào là quả, cái nào có trước cái nào có sau, cái nào quyết định cái nào? Nếu tâm Ông/Bà cứ mãi chạy theo sự phân biệt này thì mãi sẽ chẳng có câu trả lời, nó cũng giống như câu hỏi con gà có trước hay cái trứng có trước vậy. Tới đây Ông/Bà có thể tạm hiểu là trong Nhân đã có Quả, mà trong Quả lại chứa Nhân. Chỉ là với con mắt của chúng sanh thì chưa nhận ra được điều này nên mới có sự phân biệt, còn nếu đã khai mở được Nhãn Tạng thì Ông/Bà sẽ có cái nhìn rõ hơn. Nhưng đó cũng chỉ mới dừng ở mức độ lý thuyết, Ông/Bà cần phải thi hành sâu vạn pháp nữa để chứng ngộ Nhân và Quả thì lúc đó mới thật biết cái nào có trước cái nào sau, cái nào quyết định cái nào.
Chính vì Ông/Bà mặc định xác định đây là nguyên nhân và đây là kết quả nên đã có sẵn sự phân biệt ngay từ đầu nên mãi Ông/Bà cũng sẽ chẳng thể nào xác định được đâu là Nhân và đâu là Quả nên khi vạn pháp thuyên diễn Ông/Bà vẫn mãi bị kẹt mà không thoát ra được mặc dù lý thuyết ban đầu Ông/Bà hiểu không sai. Ông/Bà đọc lại bài Quy Trình Cuộc Sống sẽ rõ hơn là lúc này nó là Nhân nhưng lúc sau nó lại chính là Quả. Trong quy trình đó Tôi truy ngược lại tận gốc rễ ban đầu của vạn pháp hay còn gọi là Thể Chân Nguyên của vạn pháp. Trong bài viết đó và phần bổ túc sau đó nữa Tôi đã chỉ ra hiểu biết ban đầu của Ông/Bà là Nhân của vạn pháp nhưng nó chưa phải là gốc rễ của vấn đề, vì nếu đặt tiếp một câu hỏi rằng: Hiểu biết đó do đâu mà có, tức là Hiểu Biết đó lúc này lại là Quả còn Nhân ở đâu? Tới đây cũng sẽ có sự tranh luận không ngừng nghỉ nữa nên Tôi chỉ tạm tóm gọn tới đó mục đích là để Ông/Bà tập trung vào cuộc sống thực tại của Ông/Bà, giải quyết vạn pháp cho ổn đã rồi mới nâng tầm lên cao hơn để đi tìm những đáp án sâu hơn, con đường phật đạo phải đi như thế, đi cho tận cùng vạn pháp, vô lượng vô biên vạn pháp chứ không có bị giới hạn trong bất kỳ cảnh giới nào.
Ý chính của bài này Tôi muốn nhấn mạnh một điều rằng Ông/Bà hằng ngày bị một thói quen là dừng trụ ở một pháp giới nào đó nên bị mắc kẹt ở đó, tới khi pháp diễn Ông/Bà lại không biết cách vận chuyển nên mãi vẫn chưa được như ý. Để thoát được pháp này phải truy nguyên tận cùng vạn pháp chứ không nên dừng trụ ví dụ cụ thể để Ông/Bà rõ hơn như sau: Do ăn chơi tiêu xài hoang phí (là Nhân) nên bị nghèo (là quả). Nếu Ông/Bà mặc định hiểu như vậy tức là đã cố định pháp giới đó hay còn gọi là dừng trụ thì cho dù Ông/Bà có điều chỉnh bằng cách chi tiêu hợp lý thì kết quả nghèo vẫn hoàn nghèo. Và nếu Ông/Bà nghĩ rằng nghèo chính là Quả thì cũng dừng trụ ở đó mà không biết chính cái nghèo đó lại là Nhân để thoát nghèo, giống như động lực để Ông/Bà kiếm tiền. Kiếm nhiều tiền thì tiêu xài hoang phí cũng đâu có nghèo được? Biết chi tiêu hợp lý mà không tạo ra tiền thì chắc gì đã giàu? Vậy cái nào là Nhân, cái nào là Quả?
Nếu Ông/Bà nắm rõ sự ràng buộc và sự biến chuyển qua lại giữa Nhân và Quả thì Ông/Bà đã có thể can thiệp vào quá trình đó và sẽ thay đổi được kết quả như Ông/Bà muốn. Ở đây còn một ý quan trọng nữa là nếu nắm được quy luật đó thì Ông/Bà sẽ biết trước được kết quả gì sẽ đến mà không cần phải bắt tay vào làm hoặc phải chờ có kết quả rồi mới biết là đúng hay sai, tốt hay xấu, hạnh phúc hay là không. Bởi tất cả những cái đó chung quy lại nó giống như một trạm dừng xe buýt trên cả một hành trình dài thôi.